๐ฑ️ “เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเคจเคชुเค เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ | Input Hardware in Hindi เคธเคฐเคฒ เคเคฐ เคธंเค्เคทिเคช्เคค”
 |
| Input Hardware - เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें data input เคเคฐเคจे เคตाเคฒे เคเคชเคเคฐเคฃ เคैเคธे keyboard, mouse, scanner |
เคจเคฎเคธ्เคाเคฐ เคฆोเคธ्เคคों ๐ เคเค เคนเคฎ เคเคธ เคฒेเค เคฎें เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคธे เคाเคจेंเคे। เคोเคถिเคถ เคเคฐूंเคा เคเคช เคฒोเคों เคो เค เค्เคे เคธे เคฌเคคाเคจे เคी เคนाเคฒांเคि เคฎैं เคुเคฆ เคเคคเคจा เคจเคนीं เคाเคจเคคा เคฒेเคिเคจ เคिเคคเคจा เคญी เคเคจเคคा เคนूं เคเคช เคฒोเคों เคो เคฌเคคाเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคเคฐूंเคा เคเคฒिเค เคฌिเคจा เคोเค เคฆेเคฐ เคिเค เคเค เคा เคॉเคชिเค เคाเคฒू เคเคฐเคคे เคนै
เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคเคตं เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคी เคงाเคฐเคฃाเคँ (Concepts of Hardware and Software)Meta Description: เคเคธ เคฒेเค เคฎें เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคตाเคฒे เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคी เคाเคจเคाเคฐी, เคเคจเคे เคช्เคฐเคाเคฐों เคเคฐ เคเคชเคฏोเคिเคคा เคो เคธเคฐเคฒ เคนिंเคฆी เคฎें เคธเคฎเคाเคฏा เคเคฏा เคนै।
เคชเคฐिเคเคฏ (Introduction)
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคिเคธी เคตिเคถेเคท เคाเคฐ्เคฏ เคो เคชूเคฐा เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคนเคฎ เคเคฐ เคเคช เคिเคจ เคเคชเคเคฐเคฃों เคฏा เคฏुเค्เคคिเคฏों เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคคी เคนै, เคเคจเคे เคธเคฎूเคน เคो เคธिเคธ्เคเคฎ (System) เคเคนा เคाเคคा เคนै। เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคญी เคเค เคเคธा เคธिเคธ्เคเคฎ เคนै เคो เคเค เคเคाเคเคฏों เคธे เคฎिเคฒเคเคฐ เคฌเคจा เคนै। เคเคจ เคเคाเคเคฏों เคो เคฆो เคญाเคों เคฎें เคฌाँเคा เคเคฏा เคนै — เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ (Hardware) เคเคฐ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ (Software)।
เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ (Hardware)
เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคธเคญी เคเคชเคเคฐเคฃ, เคญाเค เคเคฐ เคเคฒเคชुเคฐ्เคे เคिเคจ्เคนें เคนเคฎ เคฆेเค เคเคฐ เคू เคธเคเคคे เคนैं, เคเคจ्เคนें เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคเคนเคคे เคนैं। เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เค เคชเคจे เคเคช เคोเค เคाเคฐ्เคฏ เคจเคนीं เคเคฐเคคा; เคเคธे เคเคฒाเคจे เคे เคฒिเค เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคคी เคนै।
เคเคฒिเค เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคฎें เคชเคนเคฒे เคเคจเคชुเค เคตाเคฒे เคกिเคตाเคเคธ เคो เคชเคก़ เคฒेเคคे เคนै
เคฎुเค्เคฏ เคเคจเคชुเค เคฏुเค्เคคिเคฏाँ (Main Input Devices)
1. เคीเคฌोเคฐ्เคก (Keyboard)
เคฏเคน เคธเคฌเคธे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคเคจเคชुเค เคฏुเค्เคคि เคนै เคो เคाเคเคชเคฐाเคเคเคฐ เคैเคธी เคฆिเคเคคी เคนै। เคเคธเคฎें เค เคฒเค-เค เคฒเค เคुंเคिเคฏाँ เคนोเคคी เคนैं เคिเคจเคธे เค เค्เคทเคฐ, เคธंเค्เคฏा เคเคฐ เคिเคจ्เคน เคाเคเคช เคिเค เคाเคคे เคนैं।
keyboard
เคช्เคฐเคฎुเค เคुंเคिเคฏों เคฎें เคถाเคฎिเคฒ เคนैं:- เคตเคฐ्เคฃเคฎाเคฒा เคुंเคिเคฏाँ (A–Z)
- เคธंเค्เคฏा เคुंเคिเคฏाँ (0–9)
- เคซंเค्เคถเคจ เคुंเคिเคฏाँ (F1–F12)
- เคเคฐ्เคธเคฐ เคंเค्เคฐोเคฒ เคुंเคिเคฏाँ (Arrow Keys)
- เคंเคเคฐ, เคถिเคซ्เค, เคंเค्เคฐोเคฒ, เคเคฒ्เค เคเคฐ เคฌैเคเคธ्เคชेเคธ เคुंเคिเคฏाँ
2. เคฎाเคเคธ (Mouse)
 |
| mouse |
3. เคॉเคฏเคธ्เคिเค (Joystick)
เคฏเคน เคเค เคนैंเคกเคฒ เคे เคฐूเคช เคฎें เคนोเคคी เคนै เคो เคธ्เค्เคฐीเคจ เคชเคฐ เคตเคธ्เคคुเคं เคी เคฆिเคถा เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคเคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เคเคฐเคคी เคนै। เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคตीเคกिเคฏो เคेเคฎ्เคธ เคเคฐ เคฎเคถीเคจ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ (เคैเคธे เค्เคฐेเคจ, เค्เคฐเค เคเคฆि) เคฎें เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
4. เคฒाเคเค เคชेเคจ (Light Pen)
เคฒाเคเค เคชेเคจ เคเค เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคชेเคจ เคนोเคคी เคนै เคिเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคฎॉเคจीเคเคฐ เคชเคฐ เคธीเคงे เคก्เคฐॉ เคเคฐเคจे เคฏा เคฒिเคเคจे เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏเคน เคกिเคाเคเคจिंเค เคเคฐ เค्เคฐाเคซिเค เคाเคฐ्เคฏों เคฎें เคเคชเคฏोเคी เคนोเคคी เคนै।
5. เค्เคฐैเคเคฌॉเคฒ (Trackball)
 |
| trackball |
เคฏเคน เคฎाเคเคธ เคैเคธी เคกिเคตाเคเคธ เคนोเคคी เคนै เคिเคธเคฎें เคเค เคेंเคฆ เคฒเคी เคนोเคคी เคนै। เคेंเคฆ เคो เคँเคเคฒिเคฏों เคธे เคुเคฎाเคจे เคชเคฐ เคธ्เค्เคฐीเคจ เคชเคฐ เคเคฐ्เคธเคฐ เคूเคฎเคคा เคนै। เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे CAD เคเคฐ CAM เคाเคฐ्เคฏों เคฎें เคนोเคคा เคนै।
6. เคเคช्เคिเคเคฒ เคฎाเคฐ्เค เคฐीเคกเคฐ (OMR)
OMR เคคเคเคจीเค เคा เคเคชเคฏोเค เคाเคเค เคชเคฐ เคฌเคจे เคिเคจ्เคนों เคो เคชเคข़เคจे เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคเคธे เคช्เคฐเคคिเคฏोเคी เคชเคฐीเค्เคทाเคं เคी เคเคค्เคคเคฐ เคถीเค्เคธ เคชเคข़เคจे เคे เคฒिเค เคเคชเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
7. เคเคช्เคिเคเคฒ เคैเคฐेเค्เคเคฐ เคฐीเคกเคฐ (OCR)
เคฏเคน เคฎเคถीเคจ เคเคชे เคฏा เคธाเคซ-เคธाเคซ เคฒिเคे เค เค्เคทเคฐों เคो เคชเคนเคाเคจ เคธเคเคคी เคนै। OCR เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคिเคธी เคฆเคธ्เคคाเคตेเค़ เคो เคกिเคिเคเคฒ เคेเค्เคธ्เค เคฎें เคฌเคฆเคฒा เคा เคธเคเคคा เคนै।
8. เคเคฎ.เคเค.เคธी.เคเคฐ. (MICR)
เคเคธ เคคเคเคจीเค เคฎें เคुंเคฌเคीเคฏ เคธ्เคฏाเคนी เคธे เคเคชे เค เค्เคทเคฐों เคो เคชเคข़ा เคाเคคा เคนै। เคฌैंเคों เคฎें เคेเค เคช्เคฐोเคธेเคธिंเค เคे เคฒिเค MICR เคा เคเคชเคฏोเค เคนोเคคा เคนै।
9. เคเค เคธ्เค्เคฐीเคจ (Touch Screen)
เคฏเคน เคเค เคฎॉเคกเคฐ्เคจ เคเคจเคชुเค เคฏुเค्เคคि เคนै เคिเคธเคฎें เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคธ्เค्เคฐीเคจ เคो เคธ्เคชเคฐ्เคถ เคเคฐ เคเคจเคชुเค เคฆेเคคा เคนै। เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค ATM เคฎเคถीเคจों, เคिเคเค เคฎเคถीเคจों เคเคฆि เคฎें เคนोเคคा เคนै।
10. เคธ्เคैเคจเคฐ (Scanner)
เคธ्เคैเคจเคฐ เคिเคธी เคกॉเค्เคฏुเคฎेंเค เคฏा เคซोเคो เคो เคกिเคिเคเคฒ เคฐूเคช เคฎें เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคเคจเคชुเค เคเคฐเคคा เคนै। เคฎुเค्เคฏ เคช्เคฐเคाเคฐ — เคนैंเคกเคนेเคฒ्เคก, เคก्เคฐเคฎ เคเคฐ เคซ्เคฒैเคเคฌेเคก เคธ्เคैเคจเคฐ।
11. เคฎाเคเค्เคฐोเคซोเคจ (Microphone)
เคฎाเคเค्เคฐोเคซोเคจ เคธाเคंเคก เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคนै เคो เคเคตाเค เคो เคกिเคिเคเคฒ เคกेเคा เคฎें เคฌเคฆเคฒ เคฆेเคคा เคนै। เคธ्เคชीเค เคฐिเคॉเค्เคจिเคถเคจ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคे เคธाเคฅ เคเคธเคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฎ เคนै।
12. เคตेเคฌเคैเคฎ (Webcam)
 |
| webcam |
เคตेเคฌเคैเคฎ เคเค เคกिเคिเคเคฒ เคตीเคกिเคฏो เคैเคฎเคฐा เคนै เคो เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคธे เคुเคก़เคเคฐ เคตीเคกिเคฏो เคॉเคฒ, เคॉเคจ्เคซ्เคฐेंเคธिंเค เคเคฐ เคเคจเคฒाเคเคจ เคैเคिंเค เคे เคฒिเค เคเคชเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
๐งฉ เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคे เคช्เคฐเคाเคฐ เคธเคฐเคฒ เคญाเคทा (Types of Input Devices)
เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคो เคฎुเค्เคฏเคคः เคเคจเคे เคाเคฐ्เคฏ, เคคเคเคจीเค เคเคฐ เคเคชเคฏोเคिเคคा เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคเค เคถ्เคฐेเคฃिเคฏों เคฎें เคฌांเคा เคเคฏा เคนै। เคเคธเคธे เคाเคค्เคฐों เคเคฐ เคถुเคฐुเคเคคी เคธीเคเคจे เคตाเคฒों เคो เคธเคฎเคเคจे เคฎें เคเคธाเคจी เคนोเคคी เคนै เคि เคौเคจ เคธा เคเคชเคเคฐเคฃ เคिเคธ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคเคชเคฏोเค เคนोเคคा เคนै। เคจीเคे เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคे เคช्เคฐเคฎुเค เคช्เคฐเคाเคฐ เคฆिเค เคเค เคนैं:
1. Manual Input Devices
เคฏे เคตे เคเคชเคเคฐเคฃ เคนैं เคिเคจเคฎें เคฎเคจुเคท्เคฏ เคो เค เคชเคจे เคนाเคฅों เคธे เคกेเคा เคฆเคฐ्เค เคเคฐเคจा เคชเคก़เคคा เคนै।
- Keyboard
- Mouse
- Light Pen
- Joystick
2. Direct Input Devices
เคเคจ เคเคชเคเคฐเคฃों เคฎें เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคธीเคงे เคธ्เค्เคฐीเคจ เคฏा เคธिเคธ्เคเคฎ เคชเคฐ เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै।
- Touch Screen
- Graphic Tablet
- Stylus
3. Voice Input Devices
เคฏे เคกिเคตाเคเคธ เคง्เคตเคจि เคो เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจเคฒ เคฎें เคฌเคฆเคฒเคคे เคนैं।
- Microphone
- Voice Assistant Devices
4. Optical Input Devices
เคฏे เคเคชเคเคฐเคฃ เคฐोเคถเคจी เคเคงाเคฐिเคค เคคเคเคจीเค เคธे เคกेเคा เคชเคข़เคคे เคนैं।
- Scanner
- OCR
- OMR
- Barcode Reader
- QR Code Reader
5. Sensor Based Input Devices
เคฏे เคตाเคคाเคตเคฐเคฃ เคธे เคाเคจเคाเคฐी เคฒेเคเคฐ เคเคธे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคญेเคเคคे เคนैं।
- Fingerprint Sensor
- Face Recognition Camera
- Motion Sensor
- Temperature Sensor
๐ เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคा เคเคชเคฏोเค เคเคนाँ-เคเคนाँ เคนोเคคा เคนै?
เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคेเคตเคฒ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเคฒाเคจे เคे เคฒिเค เคนी เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เคि เคीเคตเคจ เคे เคนเคฐ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคเคชเคฏोเคी เคนैं।
- เคฌैंเคिंเค – เคेเค เคชเคข़เคจे เคे เคฒिเค MICR, ATM เคฎें Touch Screen
- เคธ्เคूเคฒ/เคॉเคฒेเค – OMR เคถीเค, Computer Lab
- เคเคซिเคธ – Keyboard, Mouse, Scanner
- เคซैเค्เค्เคฐी/เคเคฆ्เคฏोเค – Joystick, Barcode Scanner
- เคेเคฎिंเค – Joystick, VR Input Devices
- เคเคจเคฒाเคเคจ เคฎीเคिंเค – Microphone, Webcam
- Hospitals – Digital Scanner, Touch Panel Machines
๐ เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคे เคซाเคฏเคฆे (Advantages)
- เคกेเคा เคो เคคेเคी เคธे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคฆเคฐ्เค เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
- เคเคฒเคคिเคฏों เคी เคธंเคญाเคตเคจा เคเคฎ เคนो เคाเคคी เคนै।
- เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคเคฐ เคฎเคถीเคจ เคे เคฌीเค เคธीเคงा เคธंเคชเคฐ्เค เคนोเคคा เคนै।
- เคฒोเค เค เคชเคจी เคธुเคตिเคงा เค เคจुเคธाเคฐ เค เคฒเค-เค เคฒเค เคกिเคตाเคเคธ เคुเคจ เคธเคเคคे เคนैं।
- เคเค เคธ्เค्เคฐीเคจ เคैเคธी เคคเคเคจीเค เคจे เคเคชเคฏोเค เคो เคเคธाเคจ เคเคฐ เคคेเค เคฌเคจाเคฏा।
⚠️ เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคे เคจुเคเคธाเคจ (Disadvantages)
- เคुเค เคกिเคตाเคเคธ เคฎเคนंเคे เคนोเคคे เคนैं (เคैเคธे เค्เคฐाเคซिเค เคैเคฌเคฒेเค, OCR)।
- เคนเคฐ เคกिเคตाเคเคธ เคा เคเคชเคฏोเค เคธीเคเคจे เคฎें เคธเคฎเคฏ เคฒเคเคคा เคนै।
- เคเค เคธ्เค्เคฐीเคจ्เคธ เคเคฒ्เคฆी เคเคฐाเคฌ เคนो เคธเคเคคी เคนैं।
- เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคกिเคตाเคเคธ เคฎें เคฌिเคเคฒी เคเคฐ เคจेเคเคตเคฐ्เค เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐเคคा เคฐเคนเคคी เคนै।
๐ เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคเคฐ เคเคเคเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคฎें เค ंเคคเคฐ
| เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ | เคเคเคเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ |
| เคกेเคा เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคญेเคเคคे เคนैं | เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคธे เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคฆिเคाเคคे เคนैं |
| เคเคฆाเคนเคฐเคฃ: Keyboard, Mouse | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ: Monitor, Printer |
| เคाเคฐ्เคฏ เคถुเคฐू เคเคฐाเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ | เคाเคฐ्เคฏ เคे เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคฆिเคाเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ |
๐ Competitive Exam Short Notes (One Liner)
- Keyboard เคो เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคा เคฐाเคा เคเคนा เคाเคคा เคนै।
- Mouse เคो เคชॉเคंเคिंเค เคกिเคตाเคเคธ เคเคนा เคाเคคा เคนै।
- OMR เคा เคเคชเคฏोเค เคชเคฐीเค्เคทाเคं เคी เคเคค्เคคเคฐ เคชुเคธ्เคคिเคाเคँ เคाँเคเคจे เคฎें เคนोเคคा เคนै।
- OCR เคा เคเคชเคฏोเค เคเคชे เคेเค्เคธ्เค เคो เคกिเคिเคเคฒ เคेเค्เคธ्เค เคฎें เคฌเคฆเคฒเคจे เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
- MICR เคฌैंเคिंเค เคฎें เคฌเคนुเคค เคเคชเคฏोเคी เคคเคเคจीเค เคนै।
- Joystick เคेเคฎिंเค เคเคฐ เคฎเคถीเคจों เคो เคंเค्เคฐोเคฒ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคเคชเคฏोเค เคนोเคคा เคนै।
๐ Summary (เคธाเคฐांเคถ)
เคเคจเคชुเค เคกिเคตाเคเคธ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคธเคฌเคธे เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนिเคธ्เคธा เคนैं เค्เคฏोंเคि เคเคจเคे เคฌिเคจा เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคोเค เคจिเคฐ्เคฆेเคถ เคจเคนीं เคฆिเคฏा เคा เคธเคเคคा। เคกेเคा เคंเค्เคฐी, เคेเคฎिंเค, เคกिเคाเคเคจिंเค, เคฌैंเคिंเค, เคถिเค्เคทा—เคนเคฐ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฏे เคกिเคตाเคเคธ เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคญूเคฎिเคा เคจिเคญाเคคे เคนैं। เคเคงुเคจिเค เคेเค्เคจोเคฒॉเคी เคे เคธाเคฅ เคเคจเคे เคช्เคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคเคชเคฏोเค เคฒเคाเคคाเคฐ เคฌเคข़เคคे เคा เคฐเคนे เคนैं।
เคจिเคท्เคเคฐ्เคท (Conclusion)
เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคธเคนी เคธंเคाเคฒเคจ เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคเคฐ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคे เคธเคฎเคจ्เคตเคฏ เคธे เคนी เคธंเคญเคต เคนै। เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคตเคน เคถเคฐीเคฐ เคนै เคो เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐเคคा เคนै, เคเคฌเคि เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคตเคน เคฎเคธ्เคคिเคท्เค เคนै เคो เคเคธे เคจिเคฐ्เคฆेเคถ เคฆेเคคा เคนै। เคฆोเคจों เคा เคธंเคคुเคฒिเคค เคเคชเคฏोเค เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคाเคฐ्เคฏเค्เคทเคฎเคคा เคो เคฌเคข़ाเคคा เคนै।
Suggested Tags: เคृเคชเคฏा เคเค เคจเคเคฐ เคเคจ्เคนें เคญी เคฆेเค เคฒे
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคชเคฐिเคญाเคทा, เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐ เคเคชเคฏोเค। ๐ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคตिเคाเคธ เคा เคเคคिเคนाเคธ | History of Development of Computer in Hindi
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคชเคนเคฒी เคธे เคชाँเคเคตीं เคชीเคข़ी เคคเค เคा เคตिเคธ्เคคृเคค เคตिเคตเคฐเคฃ। ๐ เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐों เคा เคตเคฐ्เคीเคเคฐเคฃ (Classification of Computers)
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคช्เคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคเคจเคे เคเคชเคฏोเค เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคตเคฐ्เคीเคเคฐเคฃ। ๐ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคชเคนเคฒी เคธे เคชाँเคเคตीं เคชीเคข़ी | Generations of Computer in Hindi (Short Notes)
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคชांเค เคชीเคข़िเคฏों เคी เคธंเค्เคทिเคช्เคค เคाเคจเคाเคฐी। ๐ เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคเคชเคฏोเค – เคเคงुเคจिเค เคीเคตเคจ เคฎें เคเคฎ्เคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคช्เคฐเคฎुเค เคाเคฐ्เคฏ (Uses of Computer in Daily Life)
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคฆैเคจिเค เคीเคตเคจ เคฎें เคเคชเคฏोเค เคเคฐ เคซाเคฏเคฆे। ๐ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เค्เคฏा เคนै | Types of Software เคเคฐ Open Source Software
เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคे เคช्เคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคเคชเคจ-เคธोเคฐ्เคธ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคी เคाเคจเคाเคฐी। ๐ เคเคชเคฐेเคिंเค เคธिเคธ्เคเคฎ: Windows XP เคเคฐ Windows 7 | Functions, Types & Booting
Windows XP เคเคฐ 7 เคे เคช्เคฐเคाเคฐ, เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐ เคฌूเคिंเค เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा।
๐ เคैเค्เคธ: Computer Basics, Education, Learn Computer, Study Tips
