ЁЯЦ▒️ “рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЗрдирдкुрдЯ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ | Input Hardware in Hindi рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд”
| Input Hardware - рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдоें data input рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдкрдХрд░рдг рдЬैрд╕े keyboard, mouse, scanner |
рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों ЁЯСЛ рдЖрдЬ рд╣рдо рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЬाрдиेंрдЧे। рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ूंрдЧा рдЖрдк рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рдмрддाрдиे рдХी рд╣ाрд▓ांрдХि рдоैं рдЦुрдж рдЙрддрдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддा рд▓ेрдХिрди рдЬिрддрдиा рднी рдЬрдирддा рд╣ूं рдЖрдк рд▓ोрдЧों рдХो рдмрддाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ूंрдЧा рдЪрд▓िрдП рдмिрдиा рдХोрдИ рджेрд░ рдХिрдП рдЖрдЬ рдХा рдЯॉрдкिрдХ рдЪाрд▓ू рдХрд░рддे рд╣ै
рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдПрд╡ं рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХी рдзाрд░рдгाрдПँ (Concepts of Hardware and Software)Meta Description: рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рд╡ाрд▓े рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी, рдЙрдирдХे рдк्рд░рдХाрд░ों рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдХो рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдоें рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдкрд░िрдЪрдп (Introduction)
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдоें рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд░्рдп рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдо рдФрд░ рдЖрдк рдЬिрди рдЙрдкрдХрд░рдгों рдпा рдпुрдХ्рддिрдпों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЙрдирдХे рд╕рдоूрд╣ рдХो рд╕िрд╕्рдЯрдо (System) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рднी рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕िрд╕्рдЯрдо рд╣ै рдЬो рдХрдИ рдЗрдХाрдЗрдпों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдмрдиा рд╣ै। рдЗрди рдЗрдХाрдЗрдпों рдХो рджो рднाрдЧों рдоें рдмाँрдЯा рдЧрдпा рд╣ै — рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ (Hardware) рдФрд░ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ (Software)।
рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ (Hardware)
рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рд╕рднी рдЙрдкрдХрд░рдг, рднाрдЧ рдФрд░ рдХрд▓рдкुрд░्рдЬे рдЬिрди्рд╣ें рд╣рдо рджेрдЦ рдФрд░ рдЫू рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं। рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХोрдИ рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं рдХрд░рддा; рдЗрд╕े рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЪрд▓िрдП рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдоें рдкрд╣рд▓े рдЗрдирдкुрдЯ рд╡ाрд▓े рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХो рдкрдб़ рд▓ेрддे рд╣ै
рдоुрдЦ्рдп рдЗрдирдкुрдЯ рдпुрдХ्рддिрдпाँ (Main Input Devices)
1. рдХीрдмोрд░्рдб (Keyboard)
рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЗрдирдкुрдЯ рдпुрдХ्рддि рд╣ै рдЬो рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рдЬैрд╕ी рджिрдЦрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХुंрдЬिрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рдЕрдХ्рд╖рд░, рд╕ंрдЦ्рдпा рдФрд░ рдЪिрди्рд╣ рдЯाрдЗрдк рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
keyboard
рдк्рд░рдоुрдЦ рдХुंрдЬिрдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:- рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдХुंрдЬिрдпाँ (A–Z)
- рд╕ंрдЦ्рдпा рдХुंрдЬिрдпाँ (0–9)
- рдлंрдХ्рд╢рди рдХुंрдЬिрдпाँ (F1–F12)
- рдХрд░्рд╕рд░ рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдХुंрдЬिрдпाँ (Arrow Keys)
- рдПंрдЯрд░, рд╢िрдл्рдЯ, рдХंрдЯ्рд░ोрд▓, рдСрд▓्рдЯ рдФрд░ рдмैрдХрд╕्рдкेрд╕ рдХुंрдЬिрдпाँ
2. рдоाрдЙрд╕ (Mouse)
| mouse |
3. рдЬॉрдпрд╕्рдЯिрдХ (Joystick)
рдпрд╣ рдПрдХ рд╣ैंрдбрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рджिрд╢ा рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡ीрдбिрдпो рдЧेрдо्рд╕ рдФрд░ рдорд╢ीрди рдиिрдпंрдд्рд░рдг (рдЬैрд╕े рдХ्рд░ेрди, рдЯ्рд░рдХ рдЖрджि) рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
4. рд▓ाрдЗрдЯ рдкेрди (Light Pen)
рд▓ाрдЗрдЯ рдкेрди рдПрдХ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдкेрди рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдоॉрдиीрдЯрд░ рдкрд░ рд╕ीрдзे рдб्рд░ॉ рдХрд░рдиे рдпा рд▓िрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдбिрдЬाрдЗрдиिंрдЧ рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдлिрдХ рдХाрд░्рдпों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ोрддी рд╣ै।
5. рдЯ्рд░ैрдХрдмॉрд▓ (Trackball)
| trackball |
рдпрд╣ рдоाрдЙрд╕ рдЬैрд╕ी рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдЧेंрдж рд▓рдЧी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЧेंрдж рдХो рдЙँрдЧрд▓िрдпों рд╕े рдШुрдоाрдиे рдкрд░ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдХрд░्рд╕рд░ рдШूрдорддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े CAD рдФрд░ CAM рдХाрд░्рдпों рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
6. рдСрдк्рдЯिрдХрд▓ рдоाрд░्рдХ рд░ीрдбрд░ (OMR)
OMR рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рдмрдиे рдЪिрди्рд╣ों рдХो рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕े рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХी рдЙрдд्рддрд░ рд╢ीрдЯ्рд╕ рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
7. рдСрдк्рдЯिрдХрд▓ рдХैрд░ेрдХ्рдЯрд░ рд░ीрдбрд░ (OCR)
рдпрд╣ рдорд╢ीрди рдЫрдкे рдпा рд╕ाрдл-рд╕ाрдл рд▓िрдЦे рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХрддी рд╣ै। OCR рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрд╕ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдоें рдмрджрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
8. рдПрдо.рдЖрдИ.рд╕ी.рдЖрд░. (MICR)
рдЗрд╕ рддрдХрдиीрдХ рдоें рдЪुंрдмрдХीрдп рд╕्рдпाрд╣ी рд╕े рдЫрдкे рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдХो рдкрдв़ा рдЬाрддा рд╣ै। рдмैंрдХों рдоें рдЪेрдХ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдХे рд▓िрдП MICR рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
9. рдЯрдЪ рд╕्рдХ्рд░ीрди (Touch Screen)
рдпрд╣ рдПрдХ рдоॉрдбрд░्рди рдЗрдирдкुрдЯ рдпुрдХ्рддि рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░ рдЗрдирдкुрдЯ рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ ATM рдорд╢ीрдиों, рдЯिрдХрдЯ рдорд╢ीрдиों рдЖрджि рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
10. рд╕्рдХैрдирд░ (Scanner)
рд╕्рдХैрдирд░ рдХिрд╕ी рдбॉрдХ्рдпुрдоेंрдЯ рдпा рдлोрдЯो рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ूрдк рдоें рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдоें рдЗрдирдкुрдЯ рдХрд░рддा рд╣ै। рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рдХाрд░ — рд╣ैंрдбрд╣ेрд▓्рдб, рдб्рд░рдо рдФрд░ рдл्рд▓ैрдЯрдмेрдб рд╕्рдХैрдирд░।
11. рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдлोрди (Microphone)
рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдлोрди рд╕ाрдЙंрдб рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рд╣ै рдЬो рдЖрд╡ाрдЬ рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдбेрдЯा рдоें рдмрджрд▓ рджेрддा рд╣ै। рд╕्рдкीрдЪ рд░िрдХॉрдЧ्рдиिрд╢рди рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЖрдо рд╣ै।
12. рд╡ेрдмрдХैрдо (Webcam)
| webcam |
рд╡ेрдмрдХैрдо рдПрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡ीрдбिрдпो рдХैрдорд░ा рд╣ै рдЬो рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рд╕े рдЬुрдб़рдХрд░ рд╡ीрдбिрдпो рдХॉрд▓, рдХॉрди्рдл्рд░ेंрд╕िंрдЧ рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЪैрдЯिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯзй рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा (Types of Input Devices)
рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХो рдоुрдЦ्рдпрддः рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдп, рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХрдИ рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдЫाрдд्рд░ों рдФрд░ рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╕ीрдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдХौрди рд╕ा рдЙрдкрдХрд░рдг рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै। рдиीрдЪे рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рдХाрд░ рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं:
1. Manual Input Devices
рдпे рд╡े рдЙрдкрдХрд░рдг рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиे рд╣ाрдеों рд╕े рдбेрдЯा рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै।
- Keyboard
- Mouse
- Light Pen
- Joystick
2. Direct Input Devices
рдЗрди рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рд╕ीрдзे рд╕्рдХ्рд░ीрди рдпा рд╕िрд╕्рдЯрдо рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
- Touch Screen
- Graphic Tablet
- Stylus
3. Voice Input Devices
рдпे рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдз्рд╡рдиि рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕िрдЧ्рдирд▓ рдоें рдмрджрд▓рддे рд╣ैं।
- Microphone
- Voice Assistant Devices
4. Optical Input Devices
рдпे рдЙрдкрдХрд░рдг рд░ोрд╢рдиी рдЖрдзाрд░िрдд рддрдХрдиीрдХ рд╕े рдбेрдЯा рдкрдв़рддे рд╣ैं।
- Scanner
- OCR
- OMR
- Barcode Reader
- QR Code Reader
5. Sensor Based Input Devices
рдпे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рд▓ेрдХрд░ рдЙрд╕े рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдоें рднेрдЬрддे рд╣ैं।
- Fingerprint Sensor
- Face Recognition Camera
- Motion Sensor
- Temperature Sensor
ЁЯУН рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд╣ाँ-рдХрд╣ाँ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХेрд╡рд▓ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдХे рд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ैं।
- рдмैंрдХिंрдЧ – рдЪेрдХ рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП MICR, ATM рдоें Touch Screen
- рд╕्рдХूрд▓/рдХॉрд▓ेрдЬ – OMR рд╢ीрдЯ, Computer Lab
- рдСрдлिрд╕ – Keyboard, Mouse, Scanner
- рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी/рдЙрдж्рдпोрдЧ – Joystick, Barcode Scanner
- рдЧेрдоिंрдЧ – Joystick, VR Input Devices
- рдСрдирд▓ाрдЗрди рдоीрдЯिंрдЧ – Microphone, Webcam
- Hospitals – Digital Scanner, Touch Panel Machines
ЁЯМЯ рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХे рдлाрдпрджे (Advantages)
- рдбेрдЯा рдХो рддेрдЬी рд╕े рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдоें рджрд░्рдЬ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдЧрд▓рддिрдпों рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдХрдо рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
- рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рдФрд░ рдорд╢ीрди рдХे рдмीрдЪ рд╕ीрдзा рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
- рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी рд╕ुрд╡िрдзा рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдЪुрди рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рдЯрдЪ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдЬैрд╕ी рддрдХрдиीрдХ рдиे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХो рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рддेрдЬ рдмрдиाрдпा।
⚠️ рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХे рдиुрдХрд╕ाрди (Disadvantages)
- рдХुрдЫ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдорд╣ंрдЧे рд╣ोрддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े рдЧ्рд░ाрдлिрдХ рдЯैрдмрд▓ेрдЯ, OCR)।
- рд╣рд░ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ीрдЦрдиे рдоें рд╕рдордп рд▓рдЧрддा рд╣ै।
- рдЯрдЪ рд╕्рдХ्рд░ीрди्рд╕ рдЬрд▓्рджी рдЦрд░ाрдм рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।
- рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдоें рдмिрдЬрд▓ी рдФрд░ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рд░рд╣рддी рд╣ै।
ЁЯФД рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдФрд░ рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдоें рдЕंрддрд░
| рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ | рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ |
| рдбेрдЯा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдоें рднेрдЬрддे рд╣ैं | рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕े рдкрд░िрдгाрдо рджिрдЦाрддे рд╣ैं |
| рдЙрджाрд╣рд░рдг: Keyboard, Mouse | рдЙрджाрд╣рд░рдг: Monitor, Printer |
| рдХाрд░्рдп рд╢ुрд░ू рдХрд░ाрдиे рдоें рдорджрдж | рдХाрд░्рдп рдХे рдкрд░िрдгाрдо рджिрдЦाрдиे рдоें рдорджрдж |
ЁЯУШ Competitive Exam Short Notes (One Liner)
- Keyboard рдХो рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХा рд░ाрдЬा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
- Mouse рдХो рдкॉрдЗंрдЯिंрдЧ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
- OMR рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХी рдЙрдд्рддрд░ рдкुрд╕्рддिрдХाрдПँ рдЬाँрдЪрдиे рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
- OCR рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЫрдкे рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- MICR рдмैंрдХिंрдЧ рдоें рдмрд╣ुрдд рдЙрдкрдпोрдЧी рддрдХрдиीрдХ рд╣ै।
- Joystick рдЧेрдоिंрдЧ рдФрд░ рдорд╢ीрдиों рдХो рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯУМ Summary (рд╕ाрд░ांрд╢)
рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдХे рдмिрдиा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рдХोрдИ рдиिрд░्рджेрд╢ рдирд╣ीं рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рдбेрдЯा рдПंрдЯ्рд░ी, рдЧेрдоिंрдЧ, рдбिрдЬाрдЗрдиिंрдЧ, рдмैंрдХिंрдЧ, рд╢िрдХ्рд╖ा—рд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдпे рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддे рд╣ैं। рдЖрдзुрдиिрдХ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХे рд╕ाрде рдЗрдирдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़рддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Conclusion)
рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдХा рд╕рд╣ी рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдФрд░ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕े рд╣ी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рд╡рд╣ рд╢рд░ीрд░ рд╣ै рдЬो рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╡рд╣ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рд╣ै рдЬो рдЙрд╕े рдиिрд░्рджेрд╢ рджेрддा рд╣ै। рджोрдиों рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмрдв़ाрддा рд╣ै।
Suggested Tags: рдХृрдкрдпा рдПрдХ рдирдЬрд░ рдЗрди्рд╣ें рднी рджेрдЦ рд▓े
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा, рдХाрд░्рдп рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ। ЁЯУМ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ | History of Development of Computer in Hindi
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕े рдкाँрдЪрд╡ीं рдкीрдв़ी рддрдХ рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╡рд░рдг। ЁЯУМ рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ों рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг (Classification of Computers)
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг। ЁЯУМ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕े рдкाँрдЪрд╡ीं рдкीрдв़ी | Generations of Computer in Hindi (Short Notes)
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкांрдЪ рдкीрдв़िрдпों рдХी рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЬाрдирдХाрд░ी। ЁЯУМ рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ – рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░्рдп (Uses of Computer in Daily Life)
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рдлाрдпрджे। ЁЯУМ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХ्рдпा рд╣ै | Types of Software рдФрд░ Open Source Software
рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдУрдкрди-рд╕ोрд░्рд╕ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी। ЁЯУМ рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо: Windows XP рдФрд░ Windows 7 | Functions, Types & Booting
Windows XP рдФрд░ 7 рдХे рдк्рд░рдХाрд░, рдХाрд░्рдп рдФрд░ рдмूрдЯिंрдЧ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा।
ЁЯФЦ рдЯैрдЧ्рд╕: Computer Basics, Education, Learn Computer, Study Tips
0 Comments:
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें